PRP KANCELARIA

Proponujemy środki prawne, których celem jest minimalizacja ryzyka
oraz zabezpieczenie sytuacji prawnej Klienta.

Zespół PRP Kancelaria Prawo Rachunkowość Podatki
28 stycznia 2016

Pożyczka od wspólnika spółki jawnej

,

Taka umowa pożyczki jest traktowana jako zmiana umowy spółki tylko dla celów opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Na gruncie prawa cywilnego pozostaje ona nadal umową pożyczki.

W tym miejscu zauważyć jeszcze należy, że ze względu na szczególny status spółki jawnej na gruncie podatku dochodowego - gdzie podatnikiem nie jest sama spółka, lecz wspólnicy tej spółki - wystąpią pewne ograniczenia w kwalifikowaniu odsetek jako kosztów uzyskania przychodów.

Otóż zgodnie z przepisem art. 23 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 z późn. zm.) - dalej u.p.d.o.f., nie uważa się za koszty uzyskania przychodów odsetek od własnego kapitału włożonego przez podatnika w źródło przychodów. Taki charakter mają właśnie pożyczki udzielone spółce osobowej przez wspólnika. Dla tego podatnika, który udzielił spółce pożyczki są to odsetki od własnego kapitału ulokowanego w źródle przychodów (działalności prowadzonej przez spółkę). Tak więc odsetki te nie są kosztami w tej części, w której dotyczą wspólnika udzielającego spółce pożyczki. Przykładowo – w spółce jest dwóch wspólników po 50% udziałów; jeden z nich udziela spółce pożyczki; odsetki płacone przez spółkę (50%) są kosztem tylko dla tego wspólnika, który nie udzielił spółce pożyczki.

Przede wszystkim zauważyć należy, że spółka jawna oraz jej wspólnicy to odrębne podmioty. Chociaż na gruncie podatku dochodowego spółka jawna  pozbawiona jest podmiotowości prawnej (podatnikami są bowiem jej wspólnicy, a nie sama spółka), to jednak ma ona podmiotowość cywilnoprawną (zdolność prawną w rozumieniu przepisów prawa prywatnego).
Przepis art. 8 § 1 ustawy z 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz. U. Nr 94, poz. 1037 z późn. zm.) - dalej k.s.h., stanowi bowiem, że handlowa spółka osobowa (a taką jest m.in. spółka jawna) może we własnym imieniu nabywać prawa, w tym własność nieruchomości i inne prawa rzeczowe, zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywana.
W konsekwencji przekazanie kwot pieniędzy między spółkę jawną a jej wspólnikami w istocie stanowi świadczenie. Spółka (będący podmiotem odrębnym od spółki) uzyskuje możliwość korzystania z pieniędzy, które przynależą do (stanowią majątek) jej wspólników.
Nie wydaje się jednak, aby była to pożyczka. Owszem – pieniądze zostały w jakiś sposób przekazane spółce, lecz wydaje się, że nie można tutaj mówić o pożyczce. Nie znam oczywiście dokładnie okoliczności sprawy, lecz nie wydaje się, aby można tu mówić – choćby o dorozumianej umowie pożyczki, czy też ewentualnie depozytu nieprawidłowego. W związku z tym uważam, że jednak nie mamy tutaj do czynienia z żadnym zdarzeniem, które podlegałoby PCC.

Wspólnik spółki jawnej może udzielić pożyczki swojej spółce. Spółka jawna ma bowiem odrębną podmiotowość prawną (a więc ma i odrębny majątek) i może być w związku z tym pożyczkodawcą. Jest to umowa pożyczki zawierana na ogólnych zasadach.

Przepisy podatkowe - dotyczące podatku od czynności cywilnoprawnych - nakazują traktować taką pożyczkę jak zmianę umowy spółki. Nie oznacza to, że umowa pożyczki jest zmianą umowy spółki. Na gruncie prawa cywilnego jest to pożyczka. Na gruncie prawa cywilnegonie jest to zmiana umowy spółki - udzielenie pożyczki spółce jawnej przez wspólnika nie wymaga zmiany umowy spółki; wymaga tylko zawarcia umowy pożyczki. Jedynie przepisy ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2007 r. Nr 68, poz. 450 z późn. zm.) - dalej u.p.c.c., zaliczają taką czynność (udzielenie pożyczki własnej spółce) do kategorii "zmiana umowy spółki". Następuje to wszakże wyłącznie na potrzeby opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

Zgodnie bowiem z przepisem art. 1 ust. 3 pkt 1 u.p.c.c. w przypadku umowy spółki, przy spółce osobowej (a do takiej należy m.in. spółka jawna), za zmianę umowy spółki uważa się wniesienie lub podwyższenie wniesionego do spółki wkładu, którego wartość powoduje zwiększenie majątku spółki albo podwyższenie kapitału zakładowego, pożyczkę udzieloną spółce przez wspólnika lub akcjonariusza, dopłaty oraz oddanie przez wspólnika lub akcjonariusza spółce rzeczy lub praw majątkowych do nieodpłatnego używania.

Taka pożyczka (traktowana jak zmiana umowy spółki) podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych w wysokości 0,5% - zob. art. 7 ust. 1 pkt 9 u.p.c.c.

Podstawą opodatkowania jest w tym przypadku kwota (jeśli pożyczka jest pieniężna) lub wartość (jeśli pożyczka jest rzeczowa) pożyczki - zob. art. 6 ust. 1 pkt 8 lit. d) u.p.c.c.

Obowiązek podatkowy ciąży na spółce - zob. art. 4 pkt 9 u.p.c.c. Powstaje on z chwilą zawarcia umowy pożyczki - zob. art. 3 ust. 1 pkt 1 u.p.c.c.